Ding 8: YouTube en Podcasts

Tijdens de laatste paar Dingen hebben we veel stilstaand beeld bekeken. Nu is het tijd voor meer YouTubeAppbeweging en geluid. YouTube is een Web 2.0 fenomeen en de nummer 3 site op het web met meer dan 146 miljoen bezoekers per maand. Deze bezoekers kijken meer dan twee miljard video’s per dag. Er zijn ook andere sites waar je gratis video’s kunt plaatsen, zoals  Vimeo, filmpjes.nl en Dailymotion. Daarnaast kunnen ook op sociale netwerken als Hyves en Facebook filmpjes geplaatst worden.

Gebruiksgemak

Via YouTube kun je eenvoudig video’s plaatsen en delen. Daarnaast krijg je de code die nodig is om filmpjes elders te laten zien (op je eigen website bijvoorbeeld). Dat heet insluiten of embedding. Het onderstaande filmpje is ingesloten op het cursusblog. Dit betekent dat het filmpje oorspronkelijk op YouTube staat, maar door middel van insluiten / embedding ook op dit cursusblog te bekijken is.

RECHTEN

Omdat er zoveel gekopieerd en illegaal opgenomen wordt,  verwijdert YouTube voortdurend materiaal dat duidelijk inbreuk maakt op auteursrecht. Je krijgt ook een waarschuwing als je muziek waarop rechten berusten onder je filmpje plaatst.

YouTube heeft contracten gesloten voor vergoedingen die in de honderden miljoenen lopen. Televisiemaatschappijen willen wél graag hun opnames op YouTube hebben, vanwege het miljoenenpubliek. Sommige televisiezenders hebben eigen kanalen (RTV Rijnmond, Omroep Zeeland, Beeld en Geluid ) en ook erfgoedinstellingen zijn er te vinden (het Nationaal Archief, Zeeuws Archief, de Engelse National Archives, Havenmuseum, Stadsarchief Rotterdam).

Leerzaam

Naast muziekclips, zelfgemaakte filmpjes en tv-materiaal staat er op YouTube veel waar je van kunt leren. Zo zijn er talloze ‘zo-doe-je-dat’ (how to) video’s, bij voorbeeld over tuinierenkoken of hoe je een band plakt. Onderwijsinstellingen hebben er bovendien complete collegereeksen op gezet (EDU overzicht).

Mensen zoeken dit soort informatie steeds vaker direct op YouTube in plaats van via een algemene zoekmachine. Dit is handig omdat je meteen ziet hoe iets moet. Dat blijkt zelfs te werken als de vroedvrouw op zich laat wachten (‘Bevalling geslaagd dankzij YouTube‘, Nu.nl 1 mei 2009).

Een innovatief project met betrekking tot acquisitie van video’s/verhalen via een YouTube-kanaal vind je in Duitsland. Lees de blogpost Duitse geschiedenis crowdsourcen via YouTube op het blog van De Digitale Archivaris.

Het Gelders Archief maakt overigens filmpjes als uitleg bij hun website. De software voor het maken van dit soort screencasts is veelal gratis. Goed om een paar instructiefilmpjes te bekijken via YouTube.
De ZipClip van het RHC Eindhoven laat zien hoe je heel simpel een instructiefilmpje kunt maken.

Ontdekoefening

In dit Ding ga je YouTube nader verkennen.

  1. Ga naar de YouTube site. Je kunt rondkijken zonder in te loggen om filmpjes te zoeken en te bekijken. Zonder in te loggen kun je verder niet veel doen: geen commentaar geven, beoordelingen, favorieten opslaan en dergelijke.
  2. Je kunt ook rondkijken op het cursusaccount. Bekijk wat gebruiker ‘23archiefdingen’ bijeengebracht heeft aan materiaal, favorieten, abonnementen etc.
  3. Ga naar YouTube en registreer je als gebruiker. Wil je dat liever niet, dan kun je ook inloggen met de gebruikersgegevens van de cursus. Gebruikersnaam: 23archiefdingen. Wachtwoord: archief20. Als je het cursusaccount gebruikt kun je doen wat je wilt: materiaal toevoegen, ordenen, beschrijven. Dit account is bedoeld als speeltuin.
  4. Kijk eens of je op YouTube een nuttig, leerzaam filmpje kunt vinden  en voeg het toe.
  5. Laat je filmpje zien op je blog door het te embedden (= insluiten). NB. Embedden lukt alleen als je invoerscherm in de HTML-modus staat. Klik op het tabje HTML, voeg de embedded code toe en klik op ‘opslaan’. Daarna kun je, als je dat gemakkelijker vindt, weer terug naar het tabje Wysiwyg (What You See Is What You Get).
  6. Kijk eens hoe andere archief-/erfgoedinstellingen YouTube gebruiken. In de tekst hierboven staan een paar voorbeelden.

Extra

Als je YouTube al goed kent, kijk dan vooral eens rond op een andere videosite:

PODCASTS

amplifiedEen podcast is een uitzending via internet die je kunt downloaden en op een ander apparaat kunt zetten, zoals een MP3-speler, laptop of mobiele telefoon. Het kan een radio (of audio) uitzending zijn of een video. Het woord podcast is afgeleid van ‘iPod’, de bekende MP3-speler van Apple, en ‘broadcast’ (Engels voor uitzending). Een video-podcast wordt ook wel een vodcast genoemd.

Een podcast is een uitzending in een reeks: net zoals een radio- of tvprogramma periodiek een volgend deel. Daarom hoort er ook een RSS functie bij, zodat je een abonnement kunt nemen en elke nieuwe aflevering vanzelf naar je toe komt.

YouTube of Uitzending gemist werken heel anders: die zenden geen podcasts uit maar werken met ‘streams’ die je beluistert/bekijkt terwijl ze in stukjes en beetjes langskomen. Daarbij wordt er geen bestand op je computer opgeslagen. Podcasts daarentegen haal je in principe eerst compleet op en je zet ze vervolgens op je harde schijf. Vandaar kun je ze verplaatsen naar een MP3-speler of telefoon, voor onderweg in de trein of in de sportschool, waar geen internetverbinding is.

Podcastarchief

De klassieke podcast is de radio-uitzending die na het uitzendtijdstip op internet wordt gezet en daar te beluisteren is, bijvoorbeeld bij Radio 1 of deze over Mozart bij de BBC. De BBC heeft erg veel maar voor een groot deel ‘UK only’. Ook de hoorspelversie van de Het Bureau van J.J. Voskuil is als podcast te beluisteren.

Zo worden radio-archieven ontsloten: de VPRO heeft bijvoorbeeld alle Marathon-interviews sinds 1986 online gezet als podcasts. Alle te beluisteren via de site van de VPRO (streaming, met hun speler), en te downloaden op je eigen computer of MP3-speler. De publieke omroep heeft trouwens een website met alle beschikbare podcasts van radio-uitzendingen: Radiocast.nl.

Mobiel leren

Er zijn veel leerzame podcasts. Kijk bijvoorbeeld bij Universiteit voor Humanistiek/Human voor colleges over filosofie.
Podcasts kunnen automatisch gedownload worden met behulp van een toepassing, zoals Juice, Sopcast en iTunes.

iTunes heeft een speciale sectie, genaamd iTunes U, die zich richt op ‘mobiel leren’. Universiteiten en andere onderwijsinstellingen gebruiken iTunes U om gratis colleges aan te bieden: Harvard, Yale, MIT, Oxford en Cambridge verspreiden hun kennis op deze manier. In Nederland zijn de Technische Universiteit Delft en de Open Universiteit actief op iTunes. Verschillende erfgoedinstellingen maken gebruik van iTunes U. Voorbeelden zijn het First World War Poetry Digital Archive, en de historische films van de Library of Congress.

Andere voorbeelden

  • Lezingen: het aanbieden van podcasts van lezingen kan het bereik aanzienlijk vergroten. Bij de National Archives in Groot-Brittannië trekt per lezing gemiddeld 20 tot 100 bezoekers.
  • Audiomateriaal uit de collectie: de Library and Archives Canada biedt onder de naam The Virtual Gramophone historische muziekopnames aan, waaronder podcasts van drinkliederen, opera-uitvoeringen, kindermuziek, en polka’s. Bekijk de volledige lijst met podcasts maar eens.

Ontdekoefening

  1. Ga naar Radiocast, Podcast, VPRO en/of Podcast.com en zoek podcasts over wat je interesseert.
  2. Kun je niet vinden wat je zoekt? Tik dan eens bij Google het onderwerp van je keuze en ‘podcast’ in. Een tip: The Naked Scientists Podcast, wetenschap vlot gebracht en op niveau.

Maak tot slot een blogpost met daarin je bevindingen over YouTube en Podcasts en geef je visie op de mogelijkheden van het gebruik van YouTube en Posdcasts voor archiefdiensten.

Bronnen

  • Afbeelding boven: Mijn iPad.net, YouTube App : paar handige tips

<< Ding 7: foto’s bewerken op het web
>> Ding 9: wiki’s