Ding 20: genealogie 2.0

photos memoriesGenealogie is een populaire hobby die ook veel online bedreven wordt. Dankzij websites als Genlias (wordt vervangen door WieWasWie) en Digitale Bronbewerkingen kan een deel van het genealogisch onderzoek online worden uitgevoerd.

Genealogen gebruiken internet ook om hun stamboom te publiceren, gegevens uit te wisselen, met elkaar te discussiëren, samen bestanden toegankelijk te maken, resultaten te delen, en met elkaar kennis uit te wisselen over hun onderzoek.

Sociale netwerken en stamboomonderzoek

Familienetwerksites als FamiliebandMy Heritage en Geni maken het mogelijk om online een stamboom op te zetten, documenten of foto’s te delen en in contact te komen met verre familieleden. Er kunnen snel en gemakkelijk relaties met familieleden worden gelegd, die op hun beurt ook weer gegevens van kinderen, broers/zussen, ouders, partners en dergelijke hebben toegevoegd. Hierdoor groeit ‘de boom’ (van levenden) razendsnel. Ook voorouders kunnen worden opgevoerd in de online stamboom. Voor genealogen kan een dergelijk familienetwerk een handig hulpmiddel zijn om gegevens te vergaren en de familie bij de stamboom te betrekken! Houd er wel rekening mee bij het online publiceren van je stamboom via sites als Genealogie Online, MyHeritage enz. dat het commerciële sites zijn en je dus goed moet opletten wat deze netwerken vervolgens allemaal met ‘jouw’ gegevens mogen doen. Je kunt ook gegevens zelf publiceren. Populaire stamboomsoftware als Aldfaer geeft bijvoorbeeld de mogelijkheid om je stamboom te exporteren naar html-pagina’s die je zelf online kunt zetten. In alle gevallen moet steeds rekening houden met de Wet Bescherming Persoonsgegevens houden.

Een website als het Stamboom Forum is een ander type sociaal netwerk waar stamboomonderzoekers en historisch geïnteresseerden elkaar ontmoeten. Deze website biedt legio zaken die belangrijk zijn voor stamboomonderzoekers:

  • Natuurlijk forumberichten, want de site is in de eerste plaats bedoeld als forum waar men elkaar kan helpen;
  • De familienamen die men (onder-)zoekt zijn doorzoekbaar via het Wie (onder)zoekt wie? register, die ook via een widget opgenomen kan worden op de eigen (archief)website;
  • Vriendendiensten die men voor elkaar verricht, bijvoorbeeld ‘Ik woon dicht bij het Gemeentearchief Tholen en wil best wel iets opzoeken voor leden’;
  • Favoriete genealogische websites zijn opgenomen in de StamboomGids, waar bezoekers de mogelijkheid hebben om recensies over deze websites te geven;
  • Elkaar informeren over genealogische evenementen, zoals een cursus, lezing, beurs, workshop, excursie of tentoonstelling;
  • Afbeeldingen (zogenaamde zoekplaatjes), zoals foto’s of scan’s plaatsen met de vraag om te helpen met identificatie of transcriptie.

Los van het feit dat onderzoekers elkaar op forums kunnen helpen, zijn dit inmiddels ook enorme kennisbanken geworden (ook voor archivarissen!), door alle vragen en antwoorden die er al sinds jaren worden gepost. Een van de beste voorbeelden – vanwege de vele deskundigheid die daar aanwezig is onder de leden – is Genealogy Benelux, dat we al in Ding 10 tegenkwamen.

stamboomonderzoekers aan het werk gezet

Onder stamboomonderzoekers is een grote wil om op vrijwillige basis mee te helpen met digitaliseren en bewerken van genealogische bronnen. Bij de archieven zelf, maar ook online. Het gebruik maken van kennis en kunde van bezoekers van websites wordt tegenwoordig crowdsourcing genoemd. Daarover meer bij Ding 21.

Sociale netwerken en archieven

Een groot deel van de (potentiële) archiefbezoekers is op de eerder genoemde genealogische netwerken actief. Daarom zijn deze netwerken ook interessant voor archieven. Door te participeren of gewoon mee te kijken (’lurken‘) kun je in contact treden met, of leren van, de andere gebruikers. Hier komt ook het aspect van webcare om de hoek kijken. Over webcare is veel geschreven door Christian van de Ven op zijn weblog De Digitale Archivaris.

Isn’t It Time You Joined a Social Network? Part IIIDe netwerken kunnen ook worden gebruikt als communicatiemiddel, bijvoorbeeld om evenementen van de archiefinstelling op het gebied van genealogie te promoten. Ook bieden deze netwerken vaak widgets aan, kleine stukjes code die je in je website plakt om een bepaalde functionaliteit aan te bieden. Je kunt widgets van deze netwerken op je (archief-)website plaatsen, of bijvoorbeeld zelf widgets te ontwikkelen die de genealogische bezoekers op hun eigen website of sociale netwerkprofiel kunnen plaatsen.

Voorbeelden uit het veld

  • Virtuele studiezaal Gemeentearchief Den Haag Hier kunnen bezoekers gescande aktes uit de burgerlijke stand raadplegen en zelf meewerken aan het indexeren.
  • FamilySearch indexing Informatie over het online indexeringsproject van FamilySearch, de genealogische website van de Heiligen der Laatste dagen (ook bekend als Mormonen). Bekijk daarbij ook de website www.genver.nl, een via crowdsourcing ontstane toegang op de gescande boeken die via FamilySearch door te bladeren zijn.
  • Van Papier naar Digitaal Project waarbij vrijwilligers archiefbronnen fotograferen die vervolgens online beschikbaar worden gesteld.
  • Online begraafplaatsen Website waar vrijwilligers foto’s van grafstenen plaatsen die door bezoekers gedownload kunnen worden.
  • Ancestry.com Amerikaanse commerciële genealogiesite, waar bronnen beschikbaar worden gesteld die door gebruikers direct aan hun stamboom kunnen worden gekoppeld en verrijkt met aanvullende informatie. Genealogen die dezelfde personen onderzoeken worden automatisch op elkaar geattendeerd.
  • Fold3 (vroeger Footnote.com) Amerikaanse commerciële website, waar bronnen uit het Amerikaanse Nationale Archief gecombineerd zijn met uitgekiende technologie. Je kunt documenten annoteren, transcriberen, je eigen verzameling maken en een webpagina samenstellen.

Achtergrondinformatie

Ontdekoefeningen

1. Kies één van de genoemde genealogische sociale netwerken en kijk er eens rond. Wordt er gediscussieerd over jouw instelling? Wat vinden bezoekers van jullie site en van de zoekmogelijkheden? Zijn er mensen die vriendendiensten leveren door jouw instelling te bezoeken?

2. Bekijk deze sites, voor en door genealogen, met specifieke informatie:

Hoe zou je deze sites karakteriseren? Hoe verhouden ze zich tot wat een archiefinstelling doet?

3. Schrijf een blogpost over je bevindingen en betrek daar ook webcare bij.

speel- en leeroefeningen

4. Ervaar hoe het is om online mee te werken aan het bewerken van genealogische bronnen op FamilySearch. Als je wilt kun je eerst bij instructies en lessen kijken. Ga naar FamilySearch-indexering en kik op de knop Proberen. Probeer het eens uit en bedenk bij welke projecten je zo’n tool zou kunnen inzetten.

5. Kijk eens rond op het crowdsourcingsproject Vele Handen. Doe de indexeeroefening. In Ding 21 komen we uitgebreider terug Op Vele Handen.

6. Op Fold3 (vroeger Footnote) kun je 7 dagen gratis rondkijken en heb je toegang tot alle files. Probeer eens iets op te zoeken, een document te annoteren, een stukje te transcriberen en maak een eigen dossier aan.

7. Vertel op je blog over je ervaringen en wat je er met het archief mee zou kunnen doen.


<< Ding 19: chatten
>> Ding 21: crowdsourcing