Ding 18: kaarten met plaatjes

mapsmobileDe laatste jaren wordt steeds meer gebruik gemaakt van locatiegegevens. Locatie is overal, GPS in je mobiele telefoon, het navigatiesysteem in je auto en uiteraard ook op het wereldwijde web. Website- en applicatiebouwers  besteden in toenemende mate aandacht aan locatiegeoriënteerde toepassingen, tools en gadgets.

De ontwikkeling van locatiegeoriënteerde toepassingen is ooit ontstaan in de wereld van ruimtelijke ordening, de zogenaamde GIS systemen (Geografische Informatie Systemen). Deze werden in eerste instantie vooral bij gemeenten toegepast om de omgeving, bestemmingsplannen en ontwikkelingen weer te geven. Een aantal archiefdiensten voegde historische informatie toe aan deze gemeentelijk geografische informatielagen, bijvoorbeeld de Gemeente Rotterdam of de Gemeente Nijmegen. Ook de kaarten van het KICH of WatWasWaar werken op deze manier.

Locatie werd pas echt populair sinds de lancering van Google Earth en Google Maps in 2005. Het grote voordeel van de beide pakketten is dat betrekkelijk makkelijk zelf informatie kan worden toegevoegd.

Google Maps kun je op verschillende manieren gebruiken:

  • Om locaties mee op te zoeken. Je kunt hierbij bijvoorbeeld ook aangeven of je Wikipedia-artikelen of foto’s van die locatie op de kaart wilt zien.
  • Om zelf kaarten mee te maken, via het tabblad ‘Mijn kaarten’. Een voorbeeld van een zelfgemaakte kaart is de Reis van Bontekoe (1618-1625), voorzien van oude kaarten afkomstig uit de Atlas of Mutual Heritage. Een mooi voorbeeld is ook Omnes Viae, een routeplanner gemaakt op basis van de Romeinse Peutingerkaart.
  • Als kaartlaag in websites, in de vorm van mashups, een combinatie van verschillende gegevens. Net als Flickr is Google Maps via een API (Application Programming Interface) beschikbaar voor bouwers van websites, zodat zij zelf nieuwe toepassingen kunnen maken. Op Google Maps Mania kun je een lijst vinden van mashups die met Google Maps zijn gemaakt.
  • Een voorbeeld van koppeling van open data met een nieuwe website is de website OnsDNA (promotiewebsite voor het Nederlandse archiefwezen). Deze genereert met behulp van Google Maps en de locatiegegevens van archiefdiensten in de ArchiefWiki een kaart van archiefdiensten in Nederland:

Overigens bestaan voor Google Maps goede alternatieven, zoals Live Maps, Yahoo! Maps en Open Street Map. Lees deze blogpost er maar eens over.

Georefereren

Deventer op de kaartOm gegevens op een internetkaart te kunnen tonen, moet je de locatie vastleggen. Dit wordt georefereren genoemd. Soms is de locatie een enkel punt, bijvoorbeeld een plaats waar een foto genomen is. In andere gevallen, zoals bij luchtfoto’s of kaarten, is de locatie een gebied. Zeker bij oude kaarten kan het lastig zijn om de locatie vast te leggen. Schaal en maatvoering kloppen niet meer, markante punten zijn verdwenen, verlegd of de kaartmaker maakte – met het oog op een ander doel van de kaart – een potje van de maten, afstanden en oriëntatie. Het koppelen van oude kaarten aan Google Maps is dus vaak handwerk; oude kaarten zijn meestal niet precies genoeg.

Het online bepalen van de locatie van kaarten kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld via Google Earth of via Open Source initiatieven als georeferencer.org. Met deze beide tools kun je na het bepalen van de coördinaten de gegevens opslaan in een open standaard voor gegeorefereerde data (KML-formaat) en daardoor deze gegevens weer eenvoudig gebruiken in andere toepassingen, zoals Google Maps.

mashup

Als je zoekt op internet naar locatiegegevens kom je vaak uit bij kaarten met daaraan gekoppelde gegevens. Vaak zijn dat Google Maps kaarten die gekoppeld zijn aan andere informatie op het web, bijvoorbeeld monumenten of een speciale route. De koppeling wordt gemaakt via adressen (postcodes, geo-coördinaten) en zo krijg je een Google-kaartje te zien met daarop aangegeven alle monumenten in Tholen stad of de kunstroute door Middelburg.

De toepassing die gegevens uit meerdere bronnen combineert tot een nieuw geheel heet een mashup. De combinatie van gegevens-met-kaartjes is het meest verbreide type mashup.

Als je je archiefdienst wilt vermelden in bijvoorbeeld Google Maps, dan doe je dat via Google Places. Daar vul je de gegevens in die je over je instelling kwijt wilt en vervolgens verschijnen ze naast een kaart waarop de locatie van je instelling is aangegeven. Kijk eens naar de gegevens van het Zeeuws Archief of het BHIC.

Voor bekende voorbeelden zijn huizensites als Funda en Jaap: die voegen bij de gegevens over huizen die de makelaars aanleveren kaartjes van Google en gegevens over de buurt: type huishouden, inkomens, welke kranten men in de buurt leest en welke auto’s men heeft. Dit soort informatie is bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) verkrijgbaar.

open data

Om een kaart of een website te maken voor een specifiek doel, heb je toegang tot data van anderen nodig. Dat kan onder meer via open data. Als de eigenaren hun data vrij ter beschikking stellen, zodat een programma van buiten de data kan bevragen, kun je de data ophalen en combineren met andere data op een kaart of een website. De specifieke combinatie van gegevens maakt zo’n kaart of website uniek.

voorbeelden

Enkele voorbeelden waarbij Google Maps als kaartlaag gebruikt is om historische informatie op een website te tonen:

In snel tempo worden steeds meer toepassingen met kaarten gemaakt voor mobiele telefoons, zodat je overal en altijd via een kaart op je mobiel kunt checken waar in de buurt een museum, een bezienswaardigheid of een restaurant is, en hoe je daar kunt komen. Erfgoedinstellingen werken ook mee aan applicaties die locatiegegevens koppelen aan kaarten en informatie over de omgeving. Een mooi voorbeeld is AnnoDrenthe.nu van het Drents Archief, dat een applicatie voor mobiele telefoon koppelt aan een website. Gebruikers kunnen zelf ook routes, gegevens, verhalen en afbeeldingen toevoegen.

ontdekoefening

1. Ontdek en speel wat met één van de genoemde toepassingen van Geografische Informatie Systemen of Google Maps (zie ook de voorbeelden hierboven). Ken je er zelf nog meer? Vermeld ze op je blog.
2. Schrijf een bericht op je weblog. Wat vind je van de toepassing die je hebt bekeken? Zie je nóg meer kansen voor archieven?

speel-en-leer oefening

3. Maak een eigen Google Map. Ga hiervoor naar Google Maps. Zorg dat je bent ingelogd met je Google-account. Klik op ‘Mijn kaarten’. Je kunt zelf punten of lijnen op de kaart zetten. Die punten kun je voorzien van een korte uitleg, eventueel zelfs voorzien van afbeeldingen en films.
Maak bijvoorbeeld een kaart met een wandelroute langs historische gebouwen, een kaart van plaatsen waar je familie vandaan komt (eventueel te koppelen aan genealogische gegevens) of van oude steden in het buitenland die je graag nog eens zou willen bezoeken. Via de knop ‘Link’ rechtsboven kun je de code kopiëren om de Google Map in je eigen blogpost op te nemen.

Extra

4. Bekijk ook eens de verwerking van kaartjes op de fotowebsite Flickr. Bijvoorbeeld deze foto. Rechts boven zie je een kaartje, als je je muis beweegt over het kaartje verschijnt de locatie. Als je daarop klikt kun je ‘onder’ de kaart ook doorklikken om foto’s in de buurt te zien. Dat kan omdat fotografen de foto zelf op een kaart hebben gezet.

5. Met Picasa kun je ook foto’s op de kaart zetten. Hieraan is een spel verbonden ‘Waar ter wereld‘ (rechtsonder). Probeer eens een paar foto’s. Of, als dat je meer aanspreekt: kijk wat het Nationaal Archief doet met foto’s uit 1914-1919 met Map-it.

6. Historypin biedt de mogelijkheid om oude foto’s op de kaart te zetten en er een verhaal bij te vertellen. Kijk maar eens hoe het Markiezenhof in Bergen op Zoom met deze toepassing werkt. Bekijk  meer voorbeelden van toepassingen door archiefdiensten.

7. Tot slot nog enkele andere aardige toepassingen met foto’s en/of kaarten die de moeite waard zijn om te bekijken.

6. Vermeld in je blogpost wat je favoriete mashup is.

bronnnen


<< Ding 17: Twitter
>> Ding 19: chatten