Genealogie is een populaire hobby die ook veel online bedreven wordt. Dankzij websites als Genlias en Digitale Bronbewerkingen kan een deel van het onderzoek online worden uitgevoerd. Ook gebruiken genealogen internet om hun stamboom te publiceren, gegevens uit te wisselen en met elkaar te discussiëren.

Sociale netwerken en stamboomonderzoek

Familienetwerksites als Familieband, Familie, My Heritage en Geni maken het mogelijk om online een stamboom op te zetten, documenten of foto’s te delen en in contact te komen met verre familieleden. Er kunnen snel en gemakkelijk relaties met familieleden worden gelegd, die op hun beurt ook weer gegevens van kinderen, broers/zussen, ouders, partners en dergelijke hebben toegevoegd. Hierdoor groeit ‘de boom’ (van levenden) razendsnel. Ook voorouders kunnen opgevoerd worden in de online stamboom. Voor genealogen kan een dergelijk familienetwerk een handig hulpmiddel zijn om gegevens te vergaren en de familie bij de stamboom te betrekken!

Een website als het Stamboom Forum is een ander type sociaal netwerk waar stamboomonderzoekers en historisch geïnteresseerden elkaar ontmoeten. Deze website biedt legio zaken die belangrijk zijn voor stamboomonderzoekers:

• Natuurlijk forumberichten, want de site is in de eerste plaats bedoeld als forum waar men elkaar kan helpen;
• De familienamen die men (onder-)zoekt zijn doorzoekbaar via het Wie (onder)zoekt wie? register, die ook via een widget opgenomen kan worden op de eigen (archief)website;
• Vriendendiensten die men voor elkaar verricht, bijvoorbeeld ‘Ik woon dicht bij het Drents Archief en wil best wel iets opzoeken voor leden’;
• Favoriete genealogische websites zijn opgenomen in de StamboomGids, waar bezoekers de mogelijkheid hebben om recensies over deze websites te geven;
• Elkaar informeren over genealogische evenementen, zoals een cursus, lezing, beurs, workshop, excursie of tentoonstelling;
• Afbeeldingen (zogenaamde zoekplaatjes), zoals foto’s of scan’s plaatsen met de vraag om te helpen met identificatie of transcriptie.

Stamboomonderzoekers aan het werk gezet

Onder stamboomonderzoekers is een grote wil om op vrijwillige basis mee te helpen met digitaliseren en bewerken van genealogische bronnen. Bij de archieven zelf, maar ook online. Het gebruik maken van kennis en kunde van bezoekers van websites wordt ook wel crowd sourcing genoemd.

Sociale netwerken en archieven

Bij de beschreven genealogische netwerken is een groot deel van de (potentiële) archiefbezoekers actief. Hiermee zijn deze netwerken dus ook interessant voor archieven. Door te participeren of gewoon mee te kijken (’lurken‘) kun je in contact treden met, of leren van, de andere gebruikers. Hier komt ook het aspect van Webcare (zie Ding #5) om de hoek kijken.

De netwerken kunnen ook gebruikt worden als communicatiemiddel, bijvoorbeeld om evenementen van de archiefinstelling op het gebied van genealogie te promoten. Ook bieden deze netwerken vaak widgets aan, kleine stukjes code die je in je website plakt om een bepaalde functionaliteit aan te bieden. Je kunt widgets van deze netwerken op je (archief-)website plaatsen, of bijvoorbeeld zelf widgets te ontwikkelen die de genealogische bezoekers op hun eigen website of sociale netwerkprofiel kunnen plaatsen.

Voorbeelden uit het veld

• Virtuele studiezaal Gemeentearchief Den Haag Hier kunnen bezoekers gescande aktes uit de burgerlijke stand raadplegen en zelf meewerken aan het indexeren.
• FamilySearch indexing Informatie over het online indexeringsproject van FamilySearch, de genealogische website van de Heiligen der Laatste dagen (ook bekend als Mormonen).
• Van Papier naar Digitaal Project waarbij vrijwilligers archiefbronnen fotograferen die vervolgens online beschikbaar worden gesteld.
• Online begraafplaatsen Website waar vrijwilligers foto’s van grafstenen plaatsen die door bezoekers gedownload kunnen worden.
• Ancestry.com Amerikaanse commerciële genealogiesite, waar bronnen beschikbaar worden gesteld die door gebruikers direct aan hun stamboom kunnen worden gekoppeld en verrijkt met aanvullende informatie. Genealogen die dezelfde personen onderzoeken worden automatisch op elkaar geattendeerd.

Achtergrondinformatie

• Rob van Drie (Centraal Bureau voor Genealogie): Online familienetwerken, een alternatief voor genealogische desktopprogramma’s?
• Web 2.0 en genealogie
• ZB Digitaal: Je genealogie gedigitaliseerd met Zooof, het familienetwerk
• Genealogy 2.0 en Family & Genealogy 2.0 Web sites
• Archieven gaan Web 2.0 (presentatie met gesproken tekst)
• Discussie over familienetwerken (algemene voorwaarden, opvoeren stamboom, enz.)

Ontdekoefeningen

1. Kies één van de genoemde genealogische sociale netwerken en kijk er eens rond. Wordt er gediscussieerd over jouw instelling? Wat vinden bezoekers van jullie site? Zijn er mensen die vriendendiensten leveren door jouw instelling te bezoeken?
2. Ervaar hoe het is om online mee te werken aan het bewerken van genealogische bronnen met deFamilysearch Indexing tool. Voor wat voor projecten zou je zo’n tool in kunnen zetten?
3. Schrijf een blogpost over je bevindingen.

We zijn bijna op de helft, tijd voor een eerste denkmoment! Nu je al een aantal ‘grote’ Dingen hebt gedaan (bloggen, RSS, foto’s/ kaarten/video delen, online kantoortoepassingen) heb je waarschijnlijk al een aardig beeld van waar het bij Web 2.0 om gaat. En heb je ervaren wat de de impact is van deze ontwikkelingen op hoe mensen en organisaties met elkaar communiceren. En als het goed is heb je ook ervaren hoe we de informatie die op ons afkomt, beter kunnen filteren.

Je opdracht

We hebben het later bij Ding #21 nog uitgebreid over Archief 2.0, maar het is interessant om nu al te horen hoe jij nu aankijkt tegen de ontwikkelingen die we tot nu toe hebben bekeken in relatie tot je archiefinstelling. We vragen je daarover een blogpost te schrijven. Je bent natuurlijk vrij om te schrijven waarover je wilt, maar hier volgen een paar mogelijke onderwerpen:

• Hoe en waar zou je een weblog kunnen inzetten? Intern en extern?
• Wat zou je allemaal met RSS kunnen doen om je dienstverlening te verbeteren?
• Kun je online fotoalbums gebruiken voor aankondigingen?
• Hoe zou je You Tube in kunnen zetten voor je organisatie, ook al heb je geen bewegend beeld in de collectie? Is het dan wel zinvol?
• Of zie je deze toepassingen helemaal niet van nut zijn voor een archiefinstelling? Vind je het alleen voor privé-doeleinden van belang?
• Wat merk je in de wereld om je heen van blogs, RSS, online fotoalbums en mashups, nu je deze dingen hebt leren kennen? Hoor je die termen nu meer? Kijk je met een andere blik rond op het web?
• Wat zijn jouw ideeën over hoe gebruikers van een archief(-website) informatie of dingen aan die site kunnen toevoegen?

Het hoeft geen essay te worden, maar minimaal zo’n honderd woorden moet toch wel lukken?