In het kort

Eén van de meest karakteristieke dingen die Web 2.0 heeft voortgebracht is (social) tagging. Tagging is in feite niets meer of minder dan ergens een labeltje op plakken: trefwoorden toekennen dus. Tagging wordt ‘social tagging‘ genoemd als meerdere mensen trefwoorden kunnen toekennen aan een object en deze trefwoorden bovendien onderling ook zichtbaar zijn. Zoals we gezien hebben, bieden veel websites aan gebruikers de mogelijkheid om tags toe te kennen aan hun eigen of andermans online content (foto’s, blogposts, films, muziek, artikelen enzovoort). Tagging is laagdrempelig doordat mensen hun eigen woorden kunnen gebruiken en er geen kennis nodig is van classificatiesystemen.

In tegenstelling tot de traditionele vorm van onderwerpsontsluiting, dat meestal volgens strikte regels dient te gebeuren, is tagging op voorhand totaal ongestructureerd. De trefwoorden worden door de gebruikers bepaald, waarbij ze uitgaan van wat zij zelf belangrijk vinden. Daardoor ontstaan vaak andere zoektermen dan de termen die door professionele informatiewerkers zouden zijn toegekend. Steeds meer musea, maar ook archieven, gebruiken deze manier van ontsluiting dan ook om hun materiaal vanuit het perspectief van de gebruiker beter toegankelijk te maken. Leuke bijkomstigheid is dat ‘taggers’ zich hierdoor meer betrokken voelen bij de instelling en de collecties, waardoor het idee van een community ontstaat.

Hieronder enkele voorbeelden waarin tagging wordt toegepast:

Vaak wordt gaming als middel ingezet om gebruikers te verleiden tot het toekennen van tags. Voorbeelden van leuke tagging games, die helpen om je het taggen eigen te maken:

• Google Image Labeler: oefenen met het toekennen van (Engelstalige) tags
• Waisda? Polygoonjournaals van Beeld en Geluid en programma’s van de KRO taggen
• McCord Museum tagging game (Engels)
• Tag! You’re it! van het Brooklyn Museum (Engels)

Een Web 2.0 toepassing waarbij social tagging een belangrijke rol speelt, is social bookmarking. Veel mensen slaan een lijstje met favoriete websites op in hun browser (favorieten of bookmarks genoemd). Dat is op zich handig, maar niet als je regelmatig vanaf andere pc’s werkt (bijvoorbeeld op het werk, thuis, of bij vrienden). In dat geval is het handig om ze allemaal op één centrale plek online beschikbaar te hebben. Delicious is zo’n site waarmee in één klap al je favorieten centraal toegankelijk zijn en waarmee je niet gebonden bent aan je PC of laptop.

Maar Delicious is meer dan een online favorietenopslagtool en juist daarom zo interessant. Je kunt namelijk je bookmarks openbaar maken en delen met anderen en dus ook in de bookmarks van anderen kijken. Dat delen van favorieten wordt social bookmarking genoemd. Je kunt binnen Delicious aan een bookmark een omschrijving meegeven en één of meerdere tags. Door consequent dezelfde tags toe te kennen, kun je je favoriete websites eenvoudig indelen en erop zoeken. Bij het indelen en zoeken van je bookmarks speelt het toekennen van tags dus een belangrijke rol.

Het sociale aspect van Delicious ligt in het feit dat je via jouw tags (bijvoorbeeld ‘fietsen’) niet alleen je eigen favoriete websites vindbaar maakt, maar dat je ook kunt zien welke websites of -pagina’s andere gebruikers hebben getagged met datzelfde woord (zij zijn misschien ook wel liefhebbers van fietsen). Op deze manier ontstaat een groot kennisnetwerk van websites die via tags met elkaar verbonden zijn.

• Video-uitleg over het toevoegen van favorieten aan Delicious
• Handleiding Delicious – Karel Schiepers

Ontdekoefeningen

In deze ontdekoefening leer je hoe je bookmarks van anderen kunt raadplegen. Als je wilt leer je ook hoe je zelf een bookmark in Delicious aanmaakt.

1. Kijk eens rond op het Delicious account van 23-Archiefdingen dat voor deze oefening is aangemaakt. Je vindt hier onder andere alle websites en bronnen die in de cursus zijn genoemd. Via RSS kun je up-to-date blijven wanneer er nieuwe favorieten aan het account zijn toegevoegd. Hoe dat ook alweer ging, kun je teruglezen bij Ding #4 en #5
2. Klik eens op het getal bij een bookmark die door veel andere gebruikers is aangemaakt. Hoe hoger het getal, hoe populairder de website. Staan er commentaren bij en op welke manier zijn er tags toegekend?
3. Schrijf een blogbericht over Delicious. Zie je mogelijkheden voor jezelf of voor je archiefinstelling? Of zie je het vooral als een handigheidje om je favorieten overal te kunnen gebruiken? Kan het archief zijn voordeel doen met social bookmarking websites?

Extra ontdekoefeningen

1. Voeg aan het 23-Archiefdingen account nieuwe websites toe, die relevant zijn voor dit leerprogramma. De gebruikersnaam is: 23archiefdingen en het wachtwoord: archief20
   Als je het gemakkelijk wilt doen, installeer je de ‘Delicious toevoegknop’ voor Firefox of Internet Explorer
2. Maak een eigen Delicious account aan. Hierna kun je via ‘Settings’ je collectie favorieten op je eigen computer importeren in Delicious. Laat via je eigen weblog even weten dat je een account hebt gemaakt. Dat geeft je collega’s namelijk de mogelijkheid om jou aan hun netwerk toe te voegen.
3. Verken het netwerk van 23-Archiefdingen. Hoe meer mensen met een goede bookmarkcollectie er in je netwerk zijn opgenomen, hoe leuker en handiger het zoeken wordt.
4. Experimenteer eens met de mogelijkheden die RSS biedt en met het maken van clusters.

Meer informatie

Meer informatie over tagging:

• De taal van Cultureel Erfgoed. Voorpublicatie (PDF) uit het CELL Cahier: Met de rug naar het verleden (…), Harry van Vliet (red.)
• Tagging: een nieuwe manier van zoeken, (PDF) Anne Helmond.
• Content zoekt community (Knowhow 03/september 2008 – Telematica Instituut). Sla content zo op dat die gemakkelijk beschikbaar is voor nieuwe doelgroepen. De website ‘Boer zoekt vrouw’ experimenteerde hiermee.
• Could tagging and folksonomy improve access to art museums collections, MCN 2008
• Fontys Mediatheek. Wiki Folksonomy – Sybilla Poortman en Gerard Bierens

Meer informatie over Delicious:

• Handleiding Delicious – PakoPako (PDF)
• Delicious: social software voor onderwijs (en persoonlijk gebruik) – Koen van Meerbeek (PDF)
• Hoewel Delicious de populairste social bookmarking tool is, zijn er ook andere zoals Diigo (vroeger Furl), Connotea (vooral gericht op de academische wereld en bibliografieen) en Digg (vooral gericht op het opsporen van nieuws en trends). TagMos is een Nederlandse versie van een social bookmarking site.