Een belangrijke webtrend van de afgelopen jaren is locatie. Locatie is overal, niet alleen op het web maar ook bijvoorbeeld in de navigatieapparatuur in je auto of GPS op je mobiele telefoon. Het gevolg is dat er op websites steeds meer aandacht is voor locatiegeoriënteerde toepassingen, tools en gadgets.

De ontwikkeling van locatiegeoriënteerde toepassingen is ooit ontstaan in de hoek van ruimtelijke ordening, de zogenaamde GIS systemen (Geografische Informatie Systemen). Deze werden in eerste instantie vooral bij gemeenten toegepast om de omgeving, bestemmingsplannen en ontwikkelingen weer te geven. Na verloop van tijd voegden een aantal archiefdiensten aan deze gemeentelijke geografische informatielagen historische informatie toe, bijvoorbeeld de Gemeente Rotterdam of de Gemeente Nijmegen. Ook de kaarten van het KICH of WatWasWaar werken op deze wijze.

Locatie werd pas echt populair sinds de lancering van Google Earth en Google Maps in 2005. Het grote voordeel van de beide pakketten is dat betrekkelijk makkelijk zelf informatie kan worden toegevoegd.

Google Maps kun je op verschillende manieren gebruiken:

• Om locaties mee op te zoeken. Je kunt hierbij bijvoorbeeld ook aangeven of je Wikipedia-artikelen of foto’s van die locatie op de kaart wilt zien.
• Om zelf kaarten mee te maken, via het tabblad ‘Mijn kaarten’. Een voorbeeld van een zelfgemaakte kaart is de Reis van Bontekoe (1618-1625), voorzien van oude kaarten afkomstig uit de Atlas of Mutual Heritage.
• Als kaartlaag in websites, in de vorm van mashups, zoals we ook al bij Ding 7 zijn tegengekomen. Net als Flickr is Google Maps via een API (Application Programming Interface) beschikbaar voor bouwers van websites, zodat zij zelf nieuwe toepassingen kunnen maken. Op Google Maps Mania kun je een lijst vinden van mashups die met Google Maps zijn gemaakt.

En ja hoor, ook voor Google Maps bestaan goede alternatieven…
Georefereren

Om gegevens op een kaart (bijvoorbeeld een Google Map) te kunnen tonen, moet je de locatie vastleggen. Dit wordt georefereren genoemd. Soms is de locatie een enkel punt, bijvoorbeeld een plaats waar een foto genomen is. In andere gevallen, zoals bij luchtfoto’s of kaarten, is de locatie een gebied. Zeker bij oude kaarten kan het lastig zijn om de locatie vast te leggen. Schaal en maatvoering kloppen niet meer, markante punten zijn verdwenen, verlegd of de kaartmaker maakte – met het oog op een ander doel van de kaart – een potje van de maten, afstanden en oriëntatie.

Het online bepalen van de locatie van kaarten kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld via Google Earth of via Open Source initiatieven als georeferencer.org. Met deze beide tools kun je na het bepalen van de coördinaten de gegevens opslaan in een open standaard voor gegeorefereerde data (KML-formaat) en daardoor deze gegevens weer eenvoudig gebruiken in andere toepassingen, zoals Google Maps.

Kaart van Amersfoort, gemaakt door Jacob van Deventer, geprojecteerd op een moderne luchtfoto

Ontdekoefeningen

In deze oefeningen ga je aan de slag met locatiegeoriënteerde toepassingen.

1. Ontdek en speel wat met één van de genoemde toepassingen van Geografische Informatie Systemen of Google Maps (zie ook de voorbeelden uit het veld hieronder). Ken je er zelf nog meer? Laat dan een reactie op deze blog achter!
2. Schrijf een bericht op je weblog. Wat vind je de toepassing die je bekeken hebt? Zie je nóg meer kansen voor archieven?

Bonusoefening:
Maak een eigen Google Map. Ga hiervoor naar Google Maps, zorg dat je bent ingelogd met je Google-account en klik op ‘Mijn kaarten’. Je kunt zelf punten of lijnen op de kaart zetten. Die punten kun je voorzien van een korte uitleg, eventueel zelfs voorzien van afbeeldingen en films.
Maak bijvoorbeeld een kaart met je favoriete gebouwen, historische vestingsteden of plaatsen waar je nog graag op vakantie naar toe zou willen gaan. Via de knop ‘Link’ rechtsboven kun je de code kopiëren om de Google Map in je eigen blogpost op te nemen.

Voorbeelden uit het veld

Enkele voorbeelden waarbij Google Maps als kaartlaag gebruikt is om historische informatie op een website te tonen:

• Amersfoort 750 op de kaart – Archief Eemland maakt gebruik van Google Maps om oude stadsplattegronden te laten zien. Je kunt daarnaast steeds verder doorklikken voor informatie en foto’s.
• Brandgrens Rotterdam 40-45 – Open de Brandgrens Navigator om diverse gegevens over het bombardement van Rotterdam te bekijken.
• Nederland 1858-1870 – Deze pagina combineert onder andere Kuypers Gemeente-Atlas van Nederland uit 1865-1870 met Google Maps. Kies voor de “hybride afbeelding” in het menu links. Gemaakt door Leen Kievit.
• Utrecht van Boven – Bekijk onder andere oude stadsplattegronden of luchtfoto’s op de achtergrond van Google Maps.

Meer informatie

Nederkaart, weblog met voorbeelden van kaarten-mashups in Nederland.
Strange Maps, Engelstalig weblog over gekke kaarten.
David Rumsey Map Collection, grote online collectie oude kaarten die ook beschikbaar zijn in Google Earth.
Streetview in Nederland uitgebreid, informatie over de mogelijkheid om virtueel door Nederlandse straten te lopen in Google Maps.
Google launches building maker, informatie over de nieuwe applicatie van Google om 3D-modellen te maken van gebouwen.

In het kort

Zoals veel Web 2.0-sites moedigt Flickr mensen aan om hun eigen toepassingen te bouwen rondom de foto’s op de site. Via API’s (Application Programming Interface) hebben enthousiastelingen zogenaamde mashups gemaakt. Een mashup is een toepassing, waarbij gegevens van de ene site, gebruikt worden in een andere. Enkele voorbeelden van mashups met Flickr:

• Color Fields Colr Picker – Selecteer foto’s op kleur.
• Findr – Een zoekmachine die op een bijzondere wijze met tags omgaat. Probeer eens met het woord “jaguar”.
• Spell with Flickr – Zegt genoeg.

In archievenland krijgt Flickr steeds meer ingang. Toevallig in het kader van 23-Archiefdingen zette Christian voorbeelden op een rij van het gebruik van Flickr door archieven. Trouwens: zoals in Ding #6 al aangegeven is Flickr niet de enige fotosite, dus kijk altijd goed uit naar alternatieven voordat je je in projecten stort.

Copyright en Web 2.0: Creative Commons

Zodra het gaat over (her)gebruik van foto’s door anderen, dan komen er altijd rechtenkwesties om de hoek kijken. Als je foto’s op Flickr plaatst, dan kun je zelf bepalen welke rechten daarop gelden. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen ‘alle rechten voorbehouden’ (‘all rights reserved‘) en een geregelde rechtenstructuur die helemaal van de Web 2.0-generatie is: Creative Commons.

CC-licenties kennen vier verschillende onderdelen:

• BY: Attribution of Naamsvermelding: het kopiëren, distribueren, vertonen en uitvoeren van het werk en afgeleide werken is toegestaan op voorwaarde van het vermelden van de oorspronkelijke auteur.
• NC: Non-commercial of niet-commercieel: het kopiëren, distribueren, vertonen en uitvoeren van het werk en afgeleide werken mag niet voor commerciële doeleinden.
• ND: No Derivative Works of geen afgeleiden: het kopiëren, distribueren, vertonen en uitvoeren van het werk is toegestaan, maar niet het veranderen van het werk
• SA: Share Alike of gelijk delen: het distribueren van afgeleide werken is alleen toegestaan onder een identieke licentie.

Er zijn zes verschillende licenties, waarin verschillende combinaties van bovenstaande punten mogelijk zijn.

Als materiaal via CC ter beschikking is gesteld, dan kun je dat zien omdat de pictogrammen die bij de gekozen licentie horen bij het werk worden afgebeeld. De originele Amerikaanse 23 Dingenwebsite is bijvoorbeeld ook onder een CC-licentie ter beschikking gesteld. En aangezien één van de voorwaarden ‘gelijk delen’ was, is deze 23-Archiefdingenwebsite ook onder CC te gebruiken door iedereen die dat zou willen (de icoontjes staan in de rechter zijbalk)!

Ontdekoefeningen

1. Speel wat met een van de hierboven genoemde Flickr-mashups. Ontdek je er zelf nog meer? Laat dan een reactie op deze blogpost achter!
2. Bekijk eens vanuit je eigen account of vanuit het 23-Archiefdingenaccount waar en hoe je de rechten kunt regelen bij foto’s.
3. Als je via Flickr foto’s zoekt om zelf te gebruiken op een website, dan is het slim om alleen te zoeken naar foto’s met een CC-licentie die gebruik op jouw website mogelijk maakt. Onderzoek eens hoe je binnen Flickr kunt zoeken in uitsluitend onder CC beschikbaar gesteld materiaal. Welke licentievorm van CC wordt het meeste gebruikt?
4. Schrijf een bericht op je weblog. Wat vind je van de Flickr-mashups en van CC? Zie je hiermee nóg meer kansen voor archieven?

Meer voorbeelden

Wil je nog meer leuke voorbeelden bekijken van mashups met Flickr? Kijk eens rond op:

• Fd’s Flickr Toys
• Flickr Bits and Pieces / Web Applications
• The Great Flickr Tools Collection