We zijn bijna op de helft, tijd voor een eerste denkmoment! Nu je al een aantal ‘grote’ Dingen hebt gedaan (bloggen, RSS, foto’s/ kaarten/video delen, online kantoortoepassingen) heb je waarschijnlijk al een aardig beeld van waar het bij Web 2.0 om gaat. En heb je ervaren wat de de impact is van deze ontwikkelingen op hoe mensen en organisaties met elkaar communiceren. En als het goed is heb je ook ervaren hoe we de informatie die op ons afkomt, beter kunnen filteren.

Je opdracht

We hebben het later bij Ding #21 nog uitgebreid over Archief 2.0, maar het is interessant om nu al te horen hoe jij nu aankijkt tegen de ontwikkelingen die we tot nu toe hebben bekeken in relatie tot je archiefinstelling. We vragen je daarover een blogpost te schrijven. Je bent natuurlijk vrij om te schrijven waarover je wilt, maar hier volgen een paar mogelijke onderwerpen:

• Hoe en waar zou je een weblog kunnen inzetten? Intern en extern?
• Wat zou je allemaal met RSS kunnen doen om je dienstverlening te verbeteren?
• Kun je online fotoalbums gebruiken voor aankondigingen?
• Hoe zou je You Tube in kunnen zetten voor je organisatie, ook al heb je geen bewegend beeld in de collectie? Is het dan wel zinvol?
• Of zie je deze toepassingen helemaal niet van nut zijn voor een archiefinstelling? Vind je het alleen voor privé-doeleinden van belang?
• Wat merk je in de wereld om je heen van blogs, RSS, online fotoalbums en mashups, nu je deze dingen hebt leren kennen? Hoor je die termen nu meer? Kijk je met een andere blik rond op het web?
• Wat zijn jouw ideeën over hoe gebruikers van een archief(-website) informatie of dingen aan die site kunnen toevoegen?

Het hoeft geen essay te worden, maar minimaal zo’n honderd woorden moet toch wel lukken?

In het kort

Zoals veel Web 2.0-sites moedigt Flickr mensen aan om hun eigen toepassingen te bouwen rondom de foto’s op de site. Via API’s (Application Programming Interface) hebben enthousiastelingen zogenaamde mashups gemaakt. Een mashup is een toepassing, waarbij gegevens van de ene site, gebruikt worden in een andere. Enkele voorbeelden van mashups met Flickr:

• Color Fields Colr Picker – Selecteer foto’s op kleur.
• Findr – Een zoekmachine die op een bijzondere wijze met tags omgaat. Probeer eens met het woord “jaguar”.
• Spell with Flickr – Zegt genoeg.

In archievenland krijgt Flickr steeds meer ingang. Toevallig in het kader van 23-Archiefdingen zette Christian voorbeelden op een rij van het gebruik van Flickr door archieven. Trouwens: zoals in Ding #6 al aangegeven is Flickr niet de enige fotosite, dus kijk altijd goed uit naar alternatieven voordat je je in projecten stort.

Copyright en Web 2.0: Creative Commons

Zodra het gaat over (her)gebruik van foto’s door anderen, dan komen er altijd rechtenkwesties om de hoek kijken. Als je foto’s op Flickr plaatst, dan kun je zelf bepalen welke rechten daarop gelden. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen ‘alle rechten voorbehouden’ (‘all rights reserved‘) en een geregelde rechtenstructuur die helemaal van de Web 2.0-generatie is: Creative Commons.

CC-licenties kennen vier verschillende onderdelen:

• BY: Attribution of Naamsvermelding: het kopiëren, distribueren, vertonen en uitvoeren van het werk en afgeleide werken is toegestaan op voorwaarde van het vermelden van de oorspronkelijke auteur.
• NC: Non-commercial of niet-commercieel: het kopiëren, distribueren, vertonen en uitvoeren van het werk en afgeleide werken mag niet voor commerciële doeleinden.
• ND: No Derivative Works of geen afgeleiden: het kopiëren, distribueren, vertonen en uitvoeren van het werk is toegestaan, maar niet het veranderen van het werk
• SA: Share Alike of gelijk delen: het distribueren van afgeleide werken is alleen toegestaan onder een identieke licentie.

Er zijn zes verschillende licenties, waarin verschillende combinaties van bovenstaande punten mogelijk zijn.

Als materiaal via CC ter beschikking is gesteld, dan kun je dat zien omdat de pictogrammen die bij de gekozen licentie horen bij het werk worden afgebeeld. De originele Amerikaanse 23 Dingenwebsite is bijvoorbeeld ook onder een CC-licentie ter beschikking gesteld. En aangezien één van de voorwaarden ‘gelijk delen’ was, is deze 23-Archiefdingenwebsite ook onder CC te gebruiken door iedereen die dat zou willen (de icoontjes staan in de rechter zijbalk)!

Ontdekoefeningen

1. Speel wat met een van de hierboven genoemde Flickr-mashups. Ontdek je er zelf nog meer? Laat dan een reactie op deze blogpost achter!
2. Bekijk eens vanuit je eigen account of vanuit het 23-Archiefdingenaccount waar en hoe je de rechten kunt regelen bij foto’s.
3. Als je via Flickr foto’s zoekt om zelf te gebruiken op een website, dan is het slim om alleen te zoeken naar foto’s met een CC-licentie die gebruik op jouw website mogelijk maakt. Onderzoek eens hoe je binnen Flickr kunt zoeken in uitsluitend onder CC beschikbaar gesteld materiaal. Welke licentievorm van CC wordt het meeste gebruikt?
4. Schrijf een bericht op je weblog. Wat vind je van de Flickr-mashups en van CC? Zie je hiermee nóg meer kansen voor archieven?

Meer voorbeelden

Wil je nog meer leuke voorbeelden bekijken van mashups met Flickr? Kijk eens rond op:

• Fd’s Flickr Toys
• Flickr Bits and Pieces / Web Applications
• The Great Flickr Tools Collection

In het kort
Websites waar je je foto’s kunt opslaan en delen met je familie en vrienden -of de hele wereld- bestaan al sinds de jaren 90 van de vorige eeuw. Een website die het foto’s delen ( ’sharing’) een flinke boost heeft gegeven en uitgroeide tot een populaire, levendige community is Flickr. Om de geplaatste foto’s te beschrijven en daarmee (terug) te kunnen vinden, maakt Flickr gebruik van ‘tags‘, of wat archivarissen ‘trefwoorden’ noemen. Daarnaast kun je commentaar geven op de geplaatste foto’s.

Begin 2008 lanceerde Flickr in samenwerking met de Amerikaanse Library of Congress het initiatief Flickr the Commons. Dit is een aparte sectie binnen Flickr waar archieven en andere fotobeherende instellingen historische (rechtenvrije) foto’s op kunnen plaatsen. Archieven hopen door het plaatsen van fotomateriaal op Flickr hun collecties voor een groot publiek zichtbaar te maken en de kennis van hun collecties te laten verrijken door tags en commentaren van de Flickr-community.

• De vertaalde video “Online photosharing in plain English“
• Artikel over Flickr op Wikipedia
• Newbie’s guide to Flickr

Ontdekoefeningen

In deze oefeningen maak je kennis met Flickr, je leert hoe tags werken en wat ’sets’ en ‘groups’ zijn. Je kunt ook leren welke zoekmogelijkheden er allemaal zijn en wat mensen en archiefinstellingen zoal met Flickr doen.

Het meeste profijt heb je van Flickr als je een gratis account maakt. Daarvoor heb je een Yahoo-account nodig, die je ter plekke aan kunt maken. Gebruik daarvoor bij voorkeur dezelfde accountnaam die je ook voor andere accounts gebruikt, dat is gemakkelijker te onthouden. Je kan er ook voor kiezen om gebruik te maken van het account van 23-Archiefdingen. Ook daarmee kun je experimenteren met sets, groups en vrienden toevoegen. Login via : drieentwintigarchiefdingen@ymail.com en wachtwoord: archief20

1. Snuffel eens wat rond op Flickr. Bekijk bijvoorbeeld eens waar je op kunt zoeken, of wat een set, een map, een group en een gallery is.

Voor het vervolg van de ontdekoefening kun je kiezen uit a en b:

a) Ontdek The Commons

1. Snuffel eens wat rond op de verschillende photostreams van archieven op Flickr the Commons (bijvoorbeeld de photostream van het Nationaal Archief).
2. Kijk naar de kwaliteit van tags en commentaren en voeg eventueel zelf tags en commentaren toe. Wat voor soort commentaren lees je van anderen? Zijn dergelijke commentaren volgens jou bruikbaar om de inhoud van fotocollecties van archieven te verrijken?
3. Schrijf hierover een blogbericht
4. Zoek een foto die je bij je blogbericht wilt tonen.
5. Zoek de URL van de foto op en zorg ervoor dat de foto in je blogpost wordt getoond.

b) Plaats zelf archiefgerelateerde foto’s op Flickr

1. Open zelf een Flickr account en maak met je digitale camera wat opnames in of om het archief.
2. Upload de foto’s naar Flickr en voeg er zelf tags aan toe. Als je dit doet, gebruik dan in ieder geval de tag “23archiefdingen“. Als je deze tag aan al je foto’s toevoegt, dan zijn ze, net als de foto’s van anderen die aan deze cursus deelnemen, eenvoudig vindbaar.
3. Maak een set waarin je je archieffoto’s plaatst.
4. Schrijf een blogbericht over je ervaringen, waarin je een verwijzing maakt naar de door jou gemaakte fotoset.
5. Zoek een eigen foto uit die je bij je blogbericht wilt tonen.
6. Zoek de URL van de foto op en zorg ervoor dat de foto in je blogpost wordt getoond.

NB: Gebruik je een foto van iemand anders en wil je het netjes doen? Neem dan even contact op met de maker van de foto en vraag om toestemming.

Tip: Als er duidelijk herkenbare personen op je foto’s staan, vraag dan altijd eerst om toestemming, voordat je de foto op een openbare site als Flickr publiceert. Upload ook alleen foto’s die je zelf hebt gemaakt (tenzij je het in opdracht van de fotograaf doet) en vermeld altijd de bron als je de foto van een ander gebruikt in een blogbericht.

Nog een tip: Flickr heeft een handige knop met de titel “Blog this”. Gebruik deze alleen als je met een eigen Flickr account werkt. Doe je het op het 23-Archiefdingen account, dan loop je het risico dat een foto op de weblog van iemand anders wordt geplaatst in plaats van op je eigen blog.

Kom je er niet uit? Vraag een collega om hulp of stel je vraag hieronder, bij de reacties.

Meer informatie

• Blogger heeft ook een korte uitleg over het plaatsen van afbeeldingen.

• Artikel over Flickr op bij kennethverburg.nl
• Evaluatierapport van de pilot Flickr the Commons van de Library of Congress
• Flickr and Museums (ook interessant voor archieven)

In Nederland zijn ook een aantal andere foto-hostingsites. Als je het leuk vindt, bekijk die dan ook en vergelijk ze eens met Flickr.

• Zoom.nl
• Mijnalbum.nl
• Picasa (van Google)