Genealogie is een populaire hobby die ook veel online bedreven wordt. Dankzij websites als Genlias en Digitale Bronbewerkingen kan een deel van het onderzoek online worden uitgevoerd. Ook gebruiken genealogen internet om hun stamboom te publiceren, gegevens uit te wisselen en met elkaar te discussiëren.

Sociale netwerken en stamboomonderzoek

Familienetwerksites als Familieband, Familie, My Heritage en Geni maken het mogelijk om online een stamboom op te zetten, documenten of foto’s te delen en in contact te komen met verre familieleden. Er kunnen snel en gemakkelijk relaties met familieleden worden gelegd, die op hun beurt ook weer gegevens van kinderen, broers/zussen, ouders, partners en dergelijke hebben toegevoegd. Hierdoor groeit ‘de boom’ (van levenden) razendsnel. Ook voorouders kunnen opgevoerd worden in de online stamboom. Voor genealogen kan een dergelijk familienetwerk een handig hulpmiddel zijn om gegevens te vergaren en de familie bij de stamboom te betrekken!

Een website als het Stamboom Forum is een ander type sociaal netwerk waar stamboomonderzoekers en historisch geïnteresseerden elkaar ontmoeten. Deze website biedt legio zaken die belangrijk zijn voor stamboomonderzoekers:

• Natuurlijk forumberichten, want de site is in de eerste plaats bedoeld als forum waar men elkaar kan helpen;
• De familienamen die men (onder-)zoekt zijn doorzoekbaar via het Wie (onder)zoekt wie? register, die ook via een widget opgenomen kan worden op de eigen (archief)website;
• Vriendendiensten die men voor elkaar verricht, bijvoorbeeld ‘Ik woon dicht bij het Drents Archief en wil best wel iets opzoeken voor leden’;
• Favoriete genealogische websites zijn opgenomen in de StamboomGids, waar bezoekers de mogelijkheid hebben om recensies over deze websites te geven;
• Elkaar informeren over genealogische evenementen, zoals een cursus, lezing, beurs, workshop, excursie of tentoonstelling;
• Afbeeldingen (zogenaamde zoekplaatjes), zoals foto’s of scan’s plaatsen met de vraag om te helpen met identificatie of transcriptie.

Stamboomonderzoekers aan het werk gezet

Onder stamboomonderzoekers is een grote wil om op vrijwillige basis mee te helpen met digitaliseren en bewerken van genealogische bronnen. Bij de archieven zelf, maar ook online. Het gebruik maken van kennis en kunde van bezoekers van websites wordt ook wel crowd sourcing genoemd.

Sociale netwerken en archieven

Bij de beschreven genealogische netwerken is een groot deel van de (potentiële) archiefbezoekers actief. Hiermee zijn deze netwerken dus ook interessant voor archieven. Door te participeren of gewoon mee te kijken (’lurken‘) kun je in contact treden met, of leren van, de andere gebruikers. Hier komt ook het aspect van Webcare (zie Ding #5) om de hoek kijken.

De netwerken kunnen ook gebruikt worden als communicatiemiddel, bijvoorbeeld om evenementen van de archiefinstelling op het gebied van genealogie te promoten. Ook bieden deze netwerken vaak widgets aan, kleine stukjes code die je in je website plakt om een bepaalde functionaliteit aan te bieden. Je kunt widgets van deze netwerken op je (archief-)website plaatsen, of bijvoorbeeld zelf widgets te ontwikkelen die de genealogische bezoekers op hun eigen website of sociale netwerkprofiel kunnen plaatsen.

Voorbeelden uit het veld

• Virtuele studiezaal Gemeentearchief Den Haag Hier kunnen bezoekers gescande aktes uit de burgerlijke stand raadplegen en zelf meewerken aan het indexeren.
• FamilySearch indexing Informatie over het online indexeringsproject van FamilySearch, de genealogische website van de Heiligen der Laatste dagen (ook bekend als Mormonen).
• Van Papier naar Digitaal Project waarbij vrijwilligers archiefbronnen fotograferen die vervolgens online beschikbaar worden gesteld.
• Online begraafplaatsen Website waar vrijwilligers foto’s van grafstenen plaatsen die door bezoekers gedownload kunnen worden.
• Ancestry.com Amerikaanse commerciële genealogiesite, waar bronnen beschikbaar worden gesteld die door gebruikers direct aan hun stamboom kunnen worden gekoppeld en verrijkt met aanvullende informatie. Genealogen die dezelfde personen onderzoeken worden automatisch op elkaar geattendeerd.

Achtergrondinformatie

• Rob van Drie (Centraal Bureau voor Genealogie): Online familienetwerken, een alternatief voor genealogische desktopprogramma’s?
• Web 2.0 en genealogie
• ZB Digitaal: Je genealogie gedigitaliseerd met Zooof, het familienetwerk
• Genealogy 2.0 en Family & Genealogy 2.0 Web sites
• Archieven gaan Web 2.0 (presentatie met gesproken tekst)
• Discussie over familienetwerken (algemene voorwaarden, opvoeren stamboom, enz.)

Ontdekoefeningen

1. Kies één van de genoemde genealogische sociale netwerken en kijk er eens rond. Wordt er gediscussieerd over jouw instelling? Wat vinden bezoekers van jullie site? Zijn er mensen die vriendendiensten leveren door jouw instelling te bezoeken?
2. Ervaar hoe het is om online mee te werken aan het bewerken van genealogische bronnen met deFamilysearch Indexing tool. Voor wat voor projecten zou je zo’n tool in kunnen zetten?
3. Schrijf een blogpost over je bevindingen.

Wie van boeken en catalogiseren houdt, zal LibraryThing (ook in een Nederlandse versie) geweldig vinden! Deze website stelt je in staat om je eigen boekenkast in kaart te brengen en te catalogiseren. Je ziet meteen hoeveel andere librarythinggebruikers ook jouw boeken hebben gelezen. Je kunt contact met die mensen maken of eens kijken wat zij nog meer gelezen hebben en misschien een vergelijkbare smaak hebben zoals jij.
Zoek het boek aan de hand van de titel en voeg ‘m toe aan je virtuele boekenkast. Daarna kun je er recensies over lezen van mensen die jouw boek ook bezitten en via hun boeken kun je weer op nieuwe leessuggesties komen. En als je een flink aantal van je boeken hebt gekoppeld aan LibraryThing, kun je ze bijvoorbeeld weergeven op je eigen weblog.

Het zijn niet alleen particulieren die hun boeken op deze manier vindbaar maken, ook bibliotheken ontdekken de mogelijkheden. Grote en kleine bibliotheken koppelen hun collecties aan LibraryThing. Het Nationaal Archief is naar aanleiding van deze cursus ook gebruik gaan maken van Librarything. Een deel van hun collectie hebben ze daar al geplaatst.
LibraryThing is al vele samenwerkingen aangegaan met bibliotheken, waarbij Nederland goed van zich doet spreken. Zo kun je vrijwel al je Nederlandstalige boeken terugvinden dankzij een koppeling met de collectie van de Koninklijke Bibliotheek.

Kortom, tijd om je boeken eindelijk eens in een catalogus onder te brengen en met bijna 500.000 leden en meer dan 30 miljoen titels moet dat heel goed mogelijk zijn.

Achtergrondinformatie

• About LibraryThing
• Social boeken netwerk :LibraryThing / Hans on Experience
• LibraryThing op Wikipedia
• Crazy ideas for LibraryThing for libraries
• Wat is LibraryThing? Nederlandstalige uitleg

Ontdekoefening

1. Ga naar de Nederlandse versie van LibraryThing en maak een persoonlijke account aan
2. Voeg tenminste 10 boeken toe aan je bibliotheek
3. Schrijf een blogpost over je ervaringen, waarbij je ook een link legt naar jouw virtuele boekenkast. Hoe populair zijn jouw boeken? Werd er over gediscussieerd?
4. Je kan ook gebruik maken van het 23-Archiefdingen account. Gebruikersnaam: 23archiefdingen en wachtwoord: archief20
5. Bonus: maak gebruik van de LibraryThing widget, waarmee je jebibliotheek op je weblog kunt tonen. Kom je er niet direct uit, zoek dan hulp bij een van je collega’s of laat dat hier in een reactie weten.

Ben je een WordPress-gebruiker? Jammer genoeg is een widget niet zo eenvoudig in je blog te plaatsen als voor de Blogger mensen. Houd je van wat puzzelen, dan is er wel een uitleg, gemaakt door een 23 Dingen-deelnemer, waarmee je je collectie kan tonen op je weblog.

Meer informatie

Wim de Bie automatiseert zijn boekencollectie in strak tempo! Een Librarythinger van het eerste uur.

Nederlandse boekencommunity

Een snel groeiend, Nederlands sociaal netwerk rondom boeken en literatuur is Dizzie.nl

Boeken en vrienden toevoegen, lijstjes maken, recensies schrijven. Zeker waard om eens te bekijken. Wil je niet zelf een account maken om de site van binnen te bekijken, gebruik dan het 23 Archiefdingenaccount. Gebruikersnaam: 23-archiefdingen en wachtwoord: archief20

Al sinds het begin van het internet komen mensen online bij elkaar rond een onderwerp dat hen bindt. Zo ontstonden de eerste bulletin boards voor computeraars, enige tijd later gevolgd door de nieuwsgroepen op Usenet en de forums, die zich nestelen binnen websites of een zelfstandig leven leiden.
Mensen hebben duidelijk een behoefte om op het internet gelijkgestemden te ontmoeten die met dezelfde vragen en problemen worstelen als zij. Dat varieert van een nieuwsgroep voor verzamelaars van antiek, voor mensen met een zeldzame ziekte en groepen rond huishoudelijke issues, tot forums over wetenschap en religie.

Medio negentiger jaren kwamen daar ineens de zogenoemde profielensites bij. Daarbij gaat het niet zozeer om een onderwerp waaromheen mensen zich groeperen, maar draait het vooral om jouzelf en je eigen netwerk. Orkut en Friendster waren twee van de eerste websites waar je je kan aanmelden, een eigen plekje krijgt en waarin je vertelt wie je bent, wat je doet, ergens van vindt en waar je belangstelling naar uit gaat. Vervolgens nodig je mensen uit om ook lid te worden van deze profielensite en om vriend met je te worden. Online vrienden bekijken elkaars profielen, maar delen vooral meer met elkaar dan dat alleen. Foto’s, muziek, bestanden, maar vooral ook wat hen dagelijks bezighoudt, je deelt het met je vrienden! En hoe meer vrienden je hebt, hoe beter je gebruik kunt maken van wat anderen met je willen delen.

Profielensites, community’s en vriendensites worden verzameld onder de naam social networks. De bekendste richten zich op de ‘persoonlijke’ markt (Hyves, Facebook, MySpace enzovoort). Sterk in opkomst zijn de zakelijke netwerken, onder aanvoering van LinkedIn, waarbij professionals ‘vrienden’ van elkaar kunnen worden en waar je bijvoorbeeld ook kan terugvallen op de ‘collegae’ van je vrienden.
Tenslotte zijn er nog steeds sociale netwerken waar mensen zich bundelen rondom een gemeenschappelijke interesse. Eerder maakten we al kennis met Flickr en YouTube als voorbeelden van websites rondom fotografie, video en boeken. Maar ook het in ons land populaire SchoolBANK (vind oud-klasgenoten) is zo’n sociaal netwerk.

De uitdaging voor archieven ligt in de vraag welke rol sociale netwerken kunnen spelen in de digitale dienstverlening. Als fysieke dienst is het archief een gebouw waar mensen bij elkaar komen, die historische informatie zoeken en onderzoek doen. Maar die mensen kennen elkaar online meestal niet, laat staan dat zij iets met elkaar delen of te delen (willen) hebben.

Waar liggen de mogelijkheden voor een archief(organisatie) als er een ‘filiaal’ op Hyves wordt geopend? Kan het archief vrienden maken en diensten aanbieden op Facebook? Wat kunnen individuele archiefmedewerkers en archieven dus met een sociaal netwerk?

In dit Ding ga je de wereld van de sociale netwerken ontdekken en nadenken over de vraag of jij je er thuis kan voelen en wat je archief in zo’n gemeenschap te zoeken heeft.

Ontdekoefening

Het staat je natuurlijk vrij om lid te worden van een sociaal netwerk. Als je het wilt, maak dan een account op een (of meer) van de netwerken hieronder. Er zijn er echter nog veel meer! Hanteer daarbij de naam die je ook voor 23 Archiefdingen gebruikt. Ga op zoek naar kennissen en sluit vriendschap. Dat gaat nog eenvoudiger dan in het echte leven! ;-)

Schrijf een stukje over je ervaringen. Wat kan je er allemaal doen, welke mogelijkheden zie je voor het archief en voor jezelf? Meld je je nergens aan, lees dan in elk geval enkele artikelen uit de extra infomatie en vorm je op basis daarvan een oordeel.

• Archief 2.0: de plek waar toekomstgerichte archiefmensen bij elkaar komen. Al meer dan 500 leden!
• Hyves: in Nederland het populairste netwerk
• Facebook: internationaal het grootste netwerk. Werkt met vele applicaties van derden. Ook in het Nederlands
• LinkedIn: vind collega’s en andere professionals
• MySpace: groot netwerk, maar een beetje op z’n retour, lijkt het. Ook in een Nederlandse versie
• www.myspace.com/naamvanartiestofband: alle grote artiesten en bands hebben een profiel op MySpace. Luister naar muziek, bekijk clips, concertreviews en word vriend in plaats van fan!
• Sociabel.nl: seniorennetwerk waar senioren contact onderhouden met hun familie en vrienden. Achtergrondartikel over dit bijzondere netwerk bij Frankwatching
• Orkut: eigendom van Google, dus eenvoudig aanmelden via je Google account
• Plaxo Pulse: lid van meerdere sociale netwerken? Volg via deze site wat je vrienden allemaal doen
• Dizzie.nl: een snelgroeiend sociaal netwerk rondom boeken en literatuur

Om te experimenteren kan je wederom gebruikmaken van de cursusaccounts. De keuze is gevallen op:

Hyves
Gebruikersnaam: archiefdingen23
Wachtwoord: archief20

Facebook
Facebook staat niet toe dat organisaties en bedrijven een profielpagina hebben. Die is alleen bedoeld voor personen. Daarom is er helaas geen cursusaccount beschikbaar. Maak desgewenst zelf een account aan, of kijk mee bij een Facebookgebruiker. Ga naar de 23 Archiefdingen Pagina. Van een Pagina kan men “fan” worden door te klikken op ‘Vind ik leuk”

LinkedIn
Gebruikersnaam: 23archiefdingen@gmail.com
Wachtwoord: archief20

Dizzie
Gebruikersnaam: 23-archiefdingen
Wachtwoord: archief20

Meer informatie

• Social Networking in Plain English
• Trends 2009: Sociale Netwerken / Rob Blaauboer (Frankwatching, 24 november 2008)
• De toekomst van Sociale netwerken in de ogen van experts / Sjef Kerkhofs (Molblog, 27 oktober 2009)
• Handboek Communities – De kracht van sociale netwerken: erg goed boek door Erwin Blom over community’s, dat tot stand kwam dankzij medewerking van meer dan honderd mensen. Hoe kan het ook anders?!