In het kort

Archief 2.0 is een betrekkelijk nieuwe term die gebruikt wordt voor een verzameling gedachten om op een andere manier archiefdiensten aan te bieden aan de gebruikers. De naam Archief 2.0 is een afgeleide van Web 2.0 en gekscherend krijgen ook andere branches weleens het label 2.0 opgeplakt wanneer er klantgerichter of ‘anders’ (moderner) gewerkt gaat worden: Reizen 2.0, Boodschappendoen 2.0, Koken 2.0 en ga zo maar door. Kernpunt is dat “2.0″ alle ruimte biedt aan gebruikers om mee te werken aan en te participeren in de verdere ontwikkeling van bestaande en nieuwe diensten en producten, zowel online als in de ‘echte’ wereld. Maar hoe onecht is online eigenlijk?

De moderne archiefdienst is niet alleen een fysiek gebouw of een website waar bezoekers heengaan, maar biedt haar diensten aan op alle (virtuele) plekken waar klanten zijn. En de moderne archiefdienst maakt daarbij gebruik van de Web 2.0 tools waar zij (die klanten) al vertrouwd mee zijn.

Velen redeneren dat Archief 2.0 meer is dan alleen een term om nieuwe Web 2.0 technologieën in een archiefsetting te plaatsen. Het is tegelijkertijd een term die gebruikt wordt om een bepaald bewustzijn van de (digitale) veranderingen om ons heen waar te nemen en daar ook actief in mee te willen gaan. Een gedragsverandering dus!

Hoe het ook zij en welke kant de discussie ook uit zal gaan, iedereen die het archiefwezen van nabij volgt is ervan overtuigd dat de archiefdienst van morgen (of over vijf of tien jaar) er totaal anders uit zal zien dan het archief van vandaag. En dat geldt ook voor het werken in een archief. En dat geldt dus ook voor jouw archief. En voor jou.

Ontdekoefening

1. Bekijk twee of drie van de suggesties voor extra informatie over Archief 2.0 (zie onder). Als je zelf goede andere artikelen, presentaties of wat dan ook hebt gevonden, laat het dan weten via een reactie op dit bericht.
2. Schrijf een blogpost waarin je je gedachten weergeeft over één van deze bronnen.
3. Meld je aan bij de Archief 2.0 community met je cursusaccountgegevens en neus er eens rond. Bekijk bijvoorbeeld het discussiearchief!
4. Schrijf een blogpost over hoe jij tegen Archief 2.0 aankijkt.

Extra informatie

• Video’s van enkele presentaties tijdens de Studiedag Archief 2.0, 27 oktober 2008
• Lees het Manifest voor de Archivaris 2.0. Over de inhoud van het manifest is ook stevig gediscussieerd.
• Archives 2.0? / Kate Theimer op ArchivesNext, 21 oktober 2008
• Archives as spaces of memory / Eric Ketelaar betrekt in dit artikel Web 2.0 bij de Archiefwetenschap
• The Interactive Archivist – Case Studies in Utilizing Web 2.0 to Improve the Archival Experience / Amerikaanse online publicatie met case studies rond blogs, rss, mashups, sociale netwerken en meer

In Nederland besteden maar heel weinig bloggers regelmatig aandacht aan Archief 2.0, maar ook door bibliothecarissen en in het buitenland wordt geblogd. Kijk maar eens op deze weblogs (en zoek eventueel in hun archief):

• Links, tags en widgets / Luud de Brouwer (Regionaal Archief Tilburg) blogt regelmatig over Web 2.0 en talloze andere onderwerpen
• De Digitale Archivaris / Christian van der Ven (BHIC) blogt regelmatig over Archief 2.0
• ArchivesNext / Kate Theimer is de meest vooraanstaande Amerikaanse blogger over Archives 2.0
• Web 2.0 op ArchivesHub / Engelse blogposts over Web 2.0 voor archieven
• ZB Digitaal / Edwin Mijnsbergen is de meest toonaangevende biblioblogger in Nederland, die schrijft over Web 2.0 in z’n algemeen en Bibliotheek 2.0 in het bijzonder

En natuurlijk is er een online community zeer actief op het gebied van Archief 2.0. Je kunt de discussies en ideëen vrij bekijken, maar om mee te doen kan je het beste lid worden: www.archief20.org

Neem eventueel ook eens een kijkje bij onze collega’s van Bibliotheek 2.0.

Ben je geïnteresseerd in weduwen van Amerikaanse mariniers of in UFO’s – om maar twee willekeurige voorbeelden te noemen – dan is er goed nieuws: je bent namelijk niet de enige!
De site Footnote laat een ongelooflijke hoeveelheid informatie zien op het gebied van de (Amerikaanse) geschiedenis: documenten, archiefstukken en foto’s. Niet alleen over treurende vrouwen of vliegende objecten, maar een breed scala aan onderwerpen. Door samenwerking met National Archives, Allen County Public Library en FamilySearch zijn miljoenen historische documenten nu voor een groot publiek makkelijk beschikbaar. Vanuit je luie stoel grasduin je door de geschiedenis; je neust even door de persoonlijke post van Lincoln of probeert te traceren waar nu net die onbekende foto’s in 1945 zijn genomen.

Footnote en sociale netwerken
Het motto van Footnote is: History for the People – Discover. Discuss. Connect. Share. Footnote combineert historische documenten met een sociaal netwerk. Liefhebbers kunnen hierdoor naar hartelust interessante stukken downloaden maar ook hun eigen verhaal bij historische gebeurtenissen uploaden. Statisch historisch materiaal krijgt hierdoor een menselijk gezicht. En het aangeboden materiaal heeft een wereldwijd bereik. Dus wie benieuwd is naar die soldaat zonder naam die sterft met alleen de foto van zijn kinderen op zak, zet dat op Footnote.

Nieuw op de site is het onderdeel I Remember waarbij Footnote samenwerkt met het populaire Facebook. Op een persoonlijke pagina worden kleine monumentjes opgericht voor mensen die gestorven zijn. Informatie van Facebook én Footnote worden hierbij gekoppeld. Daarnaast kunnen liefhebbers hun eigen schoenendoos met foto’s en verhalen plaatsen op een eigen Footnote-pagina maar het is ook mogelijk die informatie te koppelen aan onderwerpen die al op Footnote staan.

Een mengeling daarvan vind je op de Vietnam Wall Memorial. Alle namen op dit monument zijn apart aan te klikken en je krijgt direct een beeld van de gesneuvelde soldaat. Naam, rang, woonplaats, religie, getrouwd of niet, wanneer hij naar Vietnam is vertrokken en wanneer, waar en waaraan hij is overleden. Sommige mensen geven korte comments (reacties) op dit onderdeel; ze halen herinneringen op aan de soldaat of laten op deze manier weten dat hij niet vergeten is. Anderen maken een aparte pagina voor deze persoon. Alle feitelijke informatie, plus tijdbalk, wordt al in een vast stramien aangeboden door Footnote, maar er is volop ruimte voor eigen foto’s, verhalen en herinneringen.

Hierdoor biedt Footnote een overzicht van belangrijke historische gebeurtenissen tot persoonlijke herinneringen en familiegeschiedenissen.

Footnote en archiefonderzoek
Of het nu gaat om de Tweede Wereldoorlog, de Amerikaanse presidenten, historische kranten of andere documenten: Footnote heeft het in huis en wil het ook delen. Oké, als je documenten wil downloaden, heb je een abonnement nodig maar rondklikken is gratis en heel veel is voor niets te zien. Bovendien kost een gemiddelde hobby meer dan een jaarabonnement bij Footnote én je krijgt er ook veel voor terug.

De stukken die je te zien krijgt, zijn bijvoorbeeld van prima kwaliteit. Dat komt omdat Footnote samenwerkt met een commerciële partij die zorgt voor het technische deel. En dat is te zien: je hoeft niet uren te wachten voordat een stuk is ingelezen en de scans zijn mooi. De stukken die van de National Archives zijn ingescand, zijn allemaal loepzuiver. Sommige stukken die anderen hebben geupload zijn van mindere kwaliteit, maar dat gaat maar om een heel klein deel. Qua techniek zit het daarom allemaal wel snor.

Door de samenwerking met de National Archives hoeft Footnote voorlopig niet bang te zijn dat ze zonder mooie documenten komt te zitten! ;-) Veel van de stukken die je nu kunt vinden, waren niet eerder via internet beschikbaar. En er komen maandelijks weer nieuwe documenten bij.

Ook voor genealogen met Amerikaanse roots kan Footnote het werk vereenvoudigen. Met een gigantische database aan informatie is de kans groot dat ook één van jouw voorvaderen daarin zijn sporen heeft nagelaten.

Footnote is bovendien gebruiksvriendelijk. Je hoeft geen handig ict-mannetje te zijn om documenten te annoteren, foto’s in de spotlight te zetten of foto’s en verhalen met elkaar te verbinden. Wil je zelf een collectie van bepaalde foto’s vormen, word het je ook niet moeilijk gemaakt. Via “Drag&Drop” (Sleur&Pleur in goed Nederlands) heb je zo jouw favoriete foto’s bijelkaar staan. De knoppen staan duidelijk bij de documenten en spreken voor zich: een kind kan de was doen. A child can do the laundry want ja, Footnote is natuurlijk wel Engelstalig.

Ontdekoefeningen

1. Wandel ‘ns rustig door Footnote (probeer niet te verdwalen!). Je kunt inloggen met gebruikersnaam: 23archiefdingen@gmail.com en wachtwoord: archief20
2. Neem een kijkje bij onder andere Member Discovories (en zie waarmee andere Footnote-leden op dat moment bezig zijn).
3. Kies een aansprekend archiefstuk en annoteer er een stukje van (jawel hoor; je kunt als je wil zo een deel van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring annoteren).
4. Welke onderdelen van deze site zouden toepasbaar zijn voor jouw archief?
5. Zet een deel van een foto in een Spotlight.
6. Welk onderdeel vind je niet goed aan Footnote of zou je anders willen zien?

Meer informatie

• Footnote als een van de 12 Tools To Keep Your School Life Organised
• Footnote Blog: officiële blog over Footnote
• Footnotables: interessante vondsten op Footnote, geblogd door een Footnote-medewerker
• Veteraan vindt oude strijdmakker op Vietnam Wall
• Footnote twittert ook wanneer er iets nieuws beschikbaar is gekomen.
• Nog wat cijfers op een rijtje: Footnote heeft nu (juni 2009) 55 miljoen documenten (inclusief historische kranten) gedigitaliseerd en streeft ernaar maandelijks twee miljoen (!) nieuwe archiefdocumenten toe te voegen.

We zijn bijna op de helft, tijd voor een eerste denkmoment! Nu je al een aantal ‘grote’ Dingen hebt gedaan (bloggen, RSS, foto’s/ kaarten/video delen, online kantoortoepassingen) heb je waarschijnlijk al een aardig beeld van waar het bij Web 2.0 om gaat. En heb je ervaren wat de de impact is van deze ontwikkelingen op hoe mensen en organisaties met elkaar communiceren. En als het goed is heb je ook ervaren hoe we de informatie die op ons afkomt, beter kunnen filteren.

Je opdracht

We hebben het later bij Ding #21 nog uitgebreid over Archief 2.0, maar het is interessant om nu al te horen hoe jij nu aankijkt tegen de ontwikkelingen die we tot nu toe hebben bekeken in relatie tot je archiefinstelling. We vragen je daarover een blogpost te schrijven. Je bent natuurlijk vrij om te schrijven waarover je wilt, maar hier volgen een paar mogelijke onderwerpen:

• Hoe en waar zou je een weblog kunnen inzetten? Intern en extern?
• Wat zou je allemaal met RSS kunnen doen om je dienstverlening te verbeteren?
• Kun je online fotoalbums gebruiken voor aankondigingen?
• Hoe zou je You Tube in kunnen zetten voor je organisatie, ook al heb je geen bewegend beeld in de collectie? Is het dan wel zinvol?
• Of zie je deze toepassingen helemaal niet van nut zijn voor een archiefinstelling? Vind je het alleen voor privé-doeleinden van belang?
• Wat merk je in de wereld om je heen van blogs, RSS, online fotoalbums en mashups, nu je deze dingen hebt leren kennen? Hoor je die termen nu meer? Kijk je met een andere blik rond op het web?
• Wat zijn jouw ideeën over hoe gebruikers van een archief(-website) informatie of dingen aan die site kunnen toevoegen?

Het hoeft geen essay te worden, maar minimaal zo’n honderd woorden moet toch wel lukken?